English French German Italian Portuguese Russian Spanish

ทำไมต้องทอดกฐิน ทอดกฐินแล้วได้อะไร และกฐินต่างจากผ้าป่าอย่างไร

ข่าวบุคลากร

จะเห็นได้ว่าช่วงนี้ใครไปไหนมาไหนก็จะเห็นผู้คนไปทำบุญทอดกฐินกัน หรืออาจเรียกว่าเป็นช่วงเทศกาลกฐินก็ว่าได้

กฐิน ถือเป็นการสังฆกรรมอย่างหนึ่ง ซึ่งเป็นพุทธานุญาตและเป็นสังฆทานพิเศษที่กำหนดให้ปฏิบัติบำเพ็ญทานได้เฉพาะในช่วงเทศกาลกฐิน คือ ตั้งแต่วันแรก 1 ค่ำ เดือน 11 ถึงวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12

ทั้งนี้ กฐินทาน เกิดขึ้นด้วยมีบุญเจตนาเป็นเบื้อต้น ที่เจ้าภาพได้ขอจองกฐินไว้ล่วงหน้า โดยเมื่อพระสงฆ์ได้รับพระกฐินและกระทำกฐินัตถารกิจแล้วจะได้อานิสงส์ทางพระวินัย ไม่ต้องอาบัติในทางสิกขาบทตามที่พระพุทธองค์ทรงอนุญาตไว้ ทั้งยังได้โอกาสขยายระยะเวลาการแสวงหาผ้าทำจีวรออกไปอีก 4 เดือน จนถึงวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 4

                                                                           

 

หลายท่านในที่นี้อาจจะสงสัยว่าทำไมจึงมีการทอดกฐิน?

จะว่าไปแล้วการทอดกฐินนี้

ภาพ : นายกนก แสนประเสริฐ รองผอ.สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ กล่าวคำถวายผ้าพระกฐินพระราชทาน ณ วัดคลองโพธิ์ พระอารามหลวง อ.เมือง จ.อุตรดิตถ์ เมื่อวันที่ 19 ต.ค. 57

ถือเป็นประเพณีที่สืบเนื่องติดต่อกันมาตั้งแต่สมัยโบราณกาล การทอดกฐินกับการทอดผ้าป่านั้นไม่เหมือนกัน การทอดผ้าป่านั้นไม่มีจำกัดกาล และไม่ต้องจองล่วงหน้า ส่วนการทอดกฐินวัดหนึ่งๆสามารถทอดกฐินได้เพียงกองเดียวในปีหนึ่งปีหนึ่ง

ความหมายของคำว่ากฐิน ตาม ราชบัณฑิตยสถาน หมายถึง ผ้าพิเศษที่พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตแก่ภิกษุสงฆ์เฉพาะกฐินกาล ตามศัพท์แปลว่า ไม้สะดึง คือ กรอบไม้สำหรับขึงผ้าที่จะเย็บเป็นจีวร

การทำจีวรในสมัยโบราณ จะเย็บผ้ากฐิน หรือแม้จีวรอันมิใช่กฐิน ถ้าภิกษุทำเองก็จัดเป็นการเอิกเกริกทีเดียว เช่นตำนานกล่าวไว้ว่า การเย็บจีวร พระมหาเถรานุเถระต่างก็มาช่วยกัน เป็นต้นว่า พระมหากัสสปะ แม้สมเด็จพระบรมศาสดาก็เสด็จลงมาช่วย สามเณรอื่นๆ ก็ช่วยขวนขวายในการเย็บจีวร อุบาสก อุบาสิกา จัดหาน้ำดื่มมาถวายพระภิกษุสงฆ์ มีองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นประธาน แต่สมัยนี้ไม่เหมือนปัจจุบัน ซึ่งมีจีวรสำเร็จรูปแล้ว

ต่อมาก็คือ เมื่อถวายกฐินแล้วจะได้อะไร?

แน่นอนว่า อานิสงส์หรือผลบุญที่พุทธศาสนิกชนผู้มีศรัทธา ความเลื่อมใสในบวรพระพุทธศาสนาจะได้รับจากการทำบุญด้วยการถวายผ้าคือ

1.ได้เกิดบนสวรรค์ มีผิวพรรณงดงาม มีทรัพย์สมบัติน่ายินดีพอใจ
2.ได้เกิดในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์
3.จักเป็นผู้มีผิวพรรณงดงามดั่งทองคำ
4.ทำให้เป็นผู้บริบูรณ์ พรั่งพร้อมด้วยเสื้อผ้าอาภรณ์
5.ผู้ถวายผ้าแด่พระสงฆ์จะไม่ไปสู่ทุคติ
6.ผู้ถวายผ้าแก่พระสงฆ์ย่อมได้รับ อานิสงส์ผลบุญ 

   

      
การถวายผ้ากฐินนั้นคือ เมื่อพระสงฆ์ประชุมพร้อมกันแล้ว เจ้าภาพอุ้มผ้ากฐินนั่งหันหน้าตรงพระประธาน ตั้ง นะโม 3 จบ แล้วหันหน้ามาทางพระสงฆ์ กล่าวคำถวายผ้ากฐิน 3 จบ พระสงฆ์จะรับว่า สาธุ เจ้าภาพก็ประเคนเครื่องบริวารอื่นๆ เสร็จแล้วพระสงฆ์ก็ทำพิธีมอบผ้ากฐินให้แก่พระสงฆ์รูปใดรูปหนึ่ง ซึ่งเป็นพระเถระ มีจีวรเก่า รู้ธรรมวินัย เสร็จแล้วพระสงฆ์อนุโมทนา เจ้าภาพกรวดน้ำรับพร ก็เป็นอันเสร็จพิธีการ

ส่วนประเภทกฐินที่เรารู้จักและคุ้นเคยมีดังต่อไปนี้

1.กฐินหลวง คือ กฐินที่พระเจ้าแผ่นดินเสด็จพระราชดำเนินทอดถวาย ณ พระอารามหลวงที่กำหนดไว้เป็น
กรณีพิเศษ

2.กฐินต้น คือ กฐินที่พระเจ้าแผ่นดินทรงมีพระราชศรัทธาพระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์ เสด็จพระราชดำเนิน ทอดถวายตามพระอารามที่ทรงพอพระราชหฤทัยโดยจะเป็นพระอารามหลวงหรือวัดชั้นราษฏร์ก็
สุดแท้แต่พระราชอัธยาศัย

3.กฐินพระราชทาน คือ กฐินที่พระเจ้าแผ่นดินทรงมีพระบรมราชานุญาตให้ข้าราชบริพาร หรือหน่วยราชการ
ต่างๆ นำไปทอดถวาย ณ พระอารามหลวงต่างๆ แทนพระองค์

4.กฐินราษฏร์ คือ กฐินที่ราษฏร หรือประชาชนจัดขึ้นเป็นการส่วนตัว หรือเป็นหมู่คณะ แล้วนำไปทอดถวาย
ตามวัดต่าง ๆ ในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัดและวัดนั้นเป็นวัดที่ราษฏรสร้างขึ้น

5.กฐินสามัคคี คือ กฐินที่พุทธศาสนิกชนร่วมแรงร่วมใจจัดขึ้นเป็นหมู่คณะและนำไปทอดถวายยังวัดใดวัดหนึ่ง ด้วยความพร้อมเพรียงกัน

6.กฐินทรงเครื่อง คือ กฐินที่มีผ้าป่าไปทอดสมทบ เรียกว่า ผ้าป่าหางกฐินมีมหรสพสมโภชน์เป็นที่ เอิกเริกสำราญใจในบุญพิธีกฐิน

7.กฐินโจร คือ กฐินที่เจ้าภาพนำไปทอดโดยมิได้ให้ทางวัดทราบล่วงหน้า พอผ่านไปพบวัดใดวัดหนึ่งที่ยังไม่มีกฐิน ไม่มีผู้จองกฐินจวนจะหมดเขตกฐินอยู่แล้ว ก็จู่โจมเข้าไปทอดถวายคล้ายกับโจรปล้นมิให้เจ้าของทรัพย์รู้ตัว หรือจะเรียกอีกอย่างว่า กฐินตกค้าง

8.จุลกฐิน คือ กฐินน้อย หมายถึง มีเวลาทำน้อยต้องทำด้วยความรีบร้อนด่วน เป็นกฐินฉุกละหุก เพราะต้องการทำทุกอย่างให้แล้วเสร็จภายในวันเดียว นับตั้งแต่หาฝ้ายมาปั่นด้วยทอทำเป็นผ้า และเย็บย้อมให้สำเร็จเป็นจีวรแล้วนำไปทอดถวายสงฆ์ที่จำพรรษาในอาวาสนั้นตลอดไตรมาส หรือสามเดือน

 


ภาพ/เรื่องโดย นายวุฒิพงษ์ ภาชนนท์ นักวิชาการศาสนาปฏิบัติการ พศ.นว.

ขอบคุณข้อมูลจาก
www.gotoknow.org
ศูนย์พัฒนาคุณธรรม-จริยธรรมประจำจังหวัดเชียงราย
สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ

ภาพ : พิธีทอดผ้าพระกฐินพระราชทาน ณ วรนาถบรรพต พระอารามหลวง อ.เมือง จ.นครสวรรค์ เมื่อวันที่ 16 ต.ค. 57 

แก้ไขล่าสุด (วันจันทร์ที่ 20 ตุลาคม 2014 เวลา 11:47)

 

ถาม - ตอบ